RET MARUT- RAKONTOJ

• En la nebulo
• Interparolado
• La aktoro kaj la reĝo
• La fremda soldato
• La historio pri la neentombigita mortinto
• La idioto
• Mia vizito ĉe la verkisto Pguwlkshrj Rnfajbzxlquy
• Pentroarto
• Trompantoj

• La monaĥino
  

Ret Marut desegnita de F.W..Seiwert

Politika grotesko

Okazas malofte. 

Bonŝance. Sed unufoje tamen okazis, ke aktoro elektis reĝon kiel amikon. 

Eble estis ankaŭ alie. 

Sed tio estas fine indiferenta. 

Ambaŭ estis sinceraj kaj bonaj amikoj. Ili kverelis kaj repaciĝis, tiel, kiel tio kutime okazas inter veraj amikoj.

Du jarojn daŭris la amikeco.

La aktoro pri tiu amikeco ne multe bruis, kvazaŭ temus pri la amikeco al kutima homo. 

Iam, posttagmeze, ambaŭ promenis en la parko. 

Je la vespero antaŭe la artisto rolis kiel reĝo. Ŝekspira reĝo li ne estis. Tiujn la reĝa amiko de la teatro ne ŝatis, ĉar la reĝoj de Ŝekspiro estis spite al sia dia benateco tute ĝustaj homoj, kiuj amas kaj malamas, murdas kaj regas — tute laŭ tio, kiel ĝuste plaĉis aŭ ne plaĉis al ili. 

Sed la rolo de la prezentita reĝo el la pasinta vespero estis verkita de poeto, kiu dekokjara estis anarkiisto, sed pli poste fariĝis kortega konsilanto. Kompreneblas, ke tiu rolo tre plaĉis al la reĝo, kaj ke ĝi fariĝis la kaŭzo, ke li interparolis kun la aktoro pri la reĝa problemo de la teatro. 

„Kion vi sentas, kara amiko, se vi prezentas reĝon?“ 

„Mi sentas min tute kiel reĝo, tiel, ke mi ne povus fari geston, kiu ne laŭas al la karaktero de reĝo.“ 

„Tion mi komprenas tre bone.“ 

„La amaso de statistoj, kiuj, sekvante al la reĝisorado, devas kliniĝi antaŭ vi, vivtenas la senton de reĝa indo en vi kaj sugestas al la publiko, ke vi estas aŭtentika reĝo.“ 

„Por la publiko mi estas ankaŭ sen statistoj reĝo — eĉ tiam, kiam mi staras tute sola sur la scenejo kaj parolas monologon.“ 

Tiu tute artista kompreno de la aktoro provokis la reĝon fari akre limigitan komparon inter si kaj la sceneja reĝo. 

„Netranspontigebla abismo inter la vera kaj la teatra reĝo tamen ekzistas. Vi estus povinta kiel ajn bone roli la reĝon, kun la momento, kiam la kurteno sinkas, vi ĉesas esti reĝo. La sugesto kaj la statistaro finas vian sanktecon, tuj kiam ili malsukcesas. Sed mi, karulo mia, mi estas plu reĝo, eĉ se mi kuŝas en la lito!“

Al tio diris la aktoro: „Mia kara amiko, la komparo ĝustas por ni ambaŭ. Ni veturis antaŭe en la kaleŝo ĝis la pordego de la parko. Sur la stratoj staris kaj iris nennombreble multaj homoj. Ili salutis — vi dankis. Ili kriis kun tuta forto: Vivu! Ekscelenco! — vi ridetis, iom vanta. Sed kiam tiuj homoj iam ĉesos formi libervole statistarojn, tiam vi ĉesos esti ne nur en la lito, sed eĉ je la hela tago — tiam ankaŭ vi, amiko mia, ĉesos esti vera reĝo!“ 

La reĝo haltis subite. 

Li rigardis la aktoron firme. 

Liaj lipoj fariĝis palaj kaj ektremis. 

Subite li turniĝis. 

Kun rapidaj paŝoj li iris al la kaleŝo kaj reveturis. 

Sola.

La amikeco estis finita. 

La amikoj neniam revidis sin reciproke.

Kaj neniam denove la reĝo iris en teatron. 

Li fariĝis pensulo. 

Li ekhavis la fiksan ideon esti tute normala homo. 

Sekve de tio li devis eksiĝi. 

Li mortis kvin jarojn poste. 

Freneziĝinte. 

Oni diris.

Tradukis Donjo, Frank & Cezar

en klubvesperoj

Ret Marut

La fremda soldato

En la lazareton E.L. 14, kiu estis tom proksima al la fronto, ke seninterrompe oni povis aŭdi la obtuzan grumbladon de la kanonoj, venis nur tiuj vunditoj, kiuj tute ne eltenus transporton. Kompreneble ĉi tie la laboro de la flegistinoj estis neimageble fortoraba. Kaj nur la plej bona personaro je kuracistoj, sanitaristoj kaj flegistinoj estis uzata ĉi tie, ĉar nur la plej bona personaro utiligeblis.

Dume por la vunditaj soldatoj la kuracistoj estis la neceseaj kaj nur helpantaj kunhomoj, la flegistinoj estis la pli ŝatataj kaj pli amataj kunhomoj. Ofte dum monatoj la soldatoj ne vidis inon, kaj se tamen iu tute neatendite kuris en ilian vojon, estis olda ŝrumpigita kaj nekredeble kota inaĉo, kiu similis al la ina estaĵo imagata de la soldatoj tiel, kiel kelera onisko al papilio. Ju pli longe la soldatoj estis en la milito, ju pli fora ili estis de ilia patrio aŭ de ilia kutima kulturo, des pli iliaj edzinoj, fratinoj, fianĉinoj kaj amikinoj aperis al ili kiel floroblankaj lumfiguroj. Kaj se ili tiam venis vundite en lazareton kaj vidis sin ĉirkaŭataj de la sonĝataj, hele vestataj ĉiam afablaj inaj figuroj, ili fariĝis kiel infanoj.

La komenca timema respekto, kun kiu ili rigardis la flegistinojn ĉe la rekonsciiĝo transiris iom post iom en tian senfinan kortuŝan konfidon, kian povus prezenti ĝin apenaŭ iu alia homa rilato.

Iuvespere oni transdonis en E.L. 14 soldaton, je kiu la ekzamenanta kuracisto konstatis du polmopafojn, ventropafon kaj komplikan rompiĝon de la femuralo, certe pro pafo de grenado.

Estis tre grava kazo. Kaj la viro kuŝis sen konscienco.

Homoj, kiuj estas tie ekstere en la milito, ne plu distingeblas unu de la alia. Sur la vizaĝo, la manoj kaj je la vestaĵo ili ĉiuj aspektas egale. Ĉiuj egale sovaĝiĝintaj. Kaj ankaŭ ilia lingvo estas plej ofte tute sama. Kruda, abrupta kaj dishakita, sen tiuj fajnaj diferencoj, per kiuj la erudicia homo distingiĝas de malpli klera homo. Kaj nur post tagoj, se ili estis plurfoje lavataj, banataj, razataj kaj provizataj per puraj vestoj, revenis iom post iom la tavoloj de civitana estinteco, dum jaroj aŭ eĉ dum generacioj kreskintaj.

Pri la soldato, kiu nun estis transdonita en la lazareton, oni sciis eĉ ne iometon. Oni havis neniujn indikojn. La viro sekve de la turmenta doloro preskaŭ tute malvestis sin, kaj ĉe tio perdiĝis la rekoniga marko. Armilojn, el kiuj oni povus gajni pro la numero signon por apogi opinion, la sanitaristoj ne kunprenis, kaj en la vestoj, ĉar ili eble estis interŝanĝitaj, ne legeblis enkudrita nomo.

Tiel li kuŝis kelkajn tagojn. Kun fermitaj okuloj. Ke li ankoraŭ vivis, palpeblis nur je la frapado de la koro, kaj en longaj intervaloj li laŭte ekĝemis. La femuralo estis splintita. Kaj la ventropafvundon kaj tiun en la polmon oni lasis provizore netuŝitaj.Transportebla li estis neniukaze, jam ne pro la ventropafo.

La ĉefkuracisto donis la ordonon, ke oni ne donu al li iun rimedon, nek por maldolorigo, nek por veki lin, nur la nutradon laŭ preskribita artifika maniero oni enigis lin.

La grupon, al kiu li apartenis, prizorgis la flegistino Malve. Ŝi estis la plej bela ino en E.L. 14, kaj anstataŭ vuali ĝin, la simpla vestaĵo ankoraŭ grandigis ŝian ĉarmon. Ŝi estis juna. Krome ŝi venis el tre nobla familio, ŝi restadis en francaj kaj anglaj penzionoj kaj sciis multon. Ŝia patro estis staboficiro je unu el la du plej gravaj frontoj. Sed ŝi estis la plej fervora, plej atentema kaj plej nelacigebla el ĉiuj flegistinoj, kiuj ĉi tie laboris. Kaj ŝi ĝuste staris iumatene ĉe la lito de la fremda soldato kaj mankaresis lin delikate sur la frunto, kiam li vekiĝis. Li rigardis ŝin mirigite per grandaj okuloj, kies brilo ŝajne venis el longe pasinta tempo. Tiam li fermis la okulojn kaj denove malfermis ilin. Kaj li faris tion plena de nedirebla senkredemo.

Post iom da tempo li remetis lante la kapon, tiel, ke la mano ripozanta sur lia frunto devis gliti karesante trans lian vizaĝon. Jen sentis la flegistino, kion li sopiris, kaj ŝi karesis lian vizaĝon kaj la manojn kiel al infano.

Ŝi volis foriri por doni al li trinkaĵon. Sed li ne volis kompreni tion. Liaj okuloj plenigis sin per horora timo. Flegistino Malve restade staris. Jen li kaptis heziteme al ŝia mano, firme tenis ŝin kaj diris: „Ĉu vi estas flegistino?!

„Jes“, ŝi diris.

„Vi nomiĝas Malve, flegistino Malve!“

„Pro kio vi scias tion?“

„Mi ĉiam aŭdis ĝin, dum jaroj, multajn multajn jarojn. En lando, tre tre fore de ĉi tie, kien mi iros denove, de kie iu vokas min. Ĉu vi ne aŭdis tion?“

„Ne, mi aŭdis nenion.“

„Sed vian nomon mi aŭdis. Malve! Malve!“ Lia voĉo fariĝis pli kaj pli mallaŭta. „Malve estas mirinda nomo. Tia mola kaj bela kaj kantanta kaj jubilanta kia vi, Malve.“

Jen ŝi ekhavis la ideon, ke li devas esti aŭdinta la nomon en sia senkonscieco de kuracistoj kaj kamaradoj. Ŝi mankaresis denove lian vizaĝon, sendecide, ĉu ŝi voku la kuraciston aŭ, ĉu ŝi prefere atendu ĝis la la malsanulo denove trankviliĝis.

„Vi estas bela, Malve. Mirinde bela. Tiel mi ankoraŭ vidis neniun inon, tiom bela vi estas.

„Ĉu vi ne havas fianĉinon? Aŭ gepatrojn? Aŭ belan karan edzinon, al kiu mi rajtus skribi kelkajn vortojn de vi?“

„Malve, ne estu tiom severa al mi, mi devas diri al vi, kiom bela vi estas. Mi amas vin, ĉar vi havas tian kantantan kaj jubilantan nomon kaj plie, ĉar vi estas tiom bela.“

„Ne tiom eskcitiĝu, alie vi ankoraŭ ekhavos febron. Ne parolu tiom multe.“

„Se vi volas tion, flegistino Malve.“

Li metis sian manon al ŝia vango kaj nestigis sian kapon sur ĝi.

Tiam li komencis denove, pli mallaŭte ol antaŭe, preskaŭ nur flustrante: „Mi neniam havos edzinon, Malve.“

„Tamen, tamen, ni sanigos vin.“

„Ne, mi scias tion. Mi volus havi fianĉinon. Flegistino Malve, estu mia fianĉino. Mia amas vin, ĉu vi ne scias tion?“

„Jes, mi kredas al vi!“

„Estu mia fianĉino, Malve. Unufoje. Mi estos tuj morta kaj neniam havos edzinon. Diru ĝin rapide, diru 'jes', antaŭ ol mi devas iri tre malproksimen. Ĉu vi volas esti mia fianĉino?“

Malve fariĝis ruĝa en la vizaĝo kaj diris mallaŭte, kliniĝante malsupren al li: „Jes, kompatinda amiko mia!“

„Ĉu vi amas min, Malve?“

La okuloj de flegistino Malve plenigis sin per larmoj: „Jes. Mi amas vin, mia kompatinda kara amiko.“

Kaj li, kun la grandaj okuloj kun la brilo de pasinta tempo, plena de ve-timo kaj plena de tremiga espero, diris flustre: „Malve, kara mia , kara Malve, kisu min.“

Ŝi premis siajn lipojn sur lian brulantan buŝon. Li levis la brakojn ĉirkaŭ ŝian kolon kaj diris proksime al ŝia orelo:

Mia plej kara Malve.“

Tiam ŝi sentis kiel malfortiĝis liaj brakoj. Ŝi liberigis sin softe.

Sed li estis jam morta.

En tiu momento alvenis la ĉefkuracisto kun la aliaj kuracistoj al la lito, por fari la kutiman matenan ekzamenadon. Li vidis la soldaton, levis la palpebrojn kaj diris al lia helpkuracisto: „Domaĝe, hieraŭ mi ankoraŭ supozis, ke mi povus savi lin: Kaj neniu scias, kiu li estas, kio li estas, de kie li venis, kiu trupoparto, ĉu simpla soldato aŭ oficiro, laboristo aŭ sciencisto aŭ artisto. Serĉato do, kiun eble iu atendos duonon de jarcento.“

Tiam li iris al la sekva lito.

Flegistino Malve staris apogite al vando kaj larmis.

tradukis Cezar

PS: Ret Marut estis germana aktoro, kiu fuĝis kiel aktiva partopreninto kaj cenzoro de la Ruĝa respubliko en Bavario en la dudekaj jaroj de la antaŭa jarcento eksterlanden, kie li tiam famiĝis kiel B. Traven.

Ret Marut

La historio pri la neentombigita mortinto

Estis terure malgaje.

Kaj tamen la fakto ne kontesteblis, ke la kamparano Joseph Hinteracker el Hennenholz de la tero levis frostmortan viron kaj pakis ĝin sur sian ĉaron, kaj kunprenis tiun en la vilaĝon. Kiam oni pli precize rigardis lin, montriĝis, ke la viro estis jam delonge morta. Krome li estis metiisto-junulo kaj sufiĉe povre aspektanta vagabondo. Oni demetis lin antaŭ la pumpila dometo kaj tie kuŝigis lin sen grandaj ceremonioj, kaj tiel, kiel decis en lia kazo, sur la firmtretitan nekovritan argilan teron.

Ankoraŭ je la sama vespero la pastro de la loko kaj la komunumestro inspektis la mizere aspektantan senvivan kadavron de la viro, kaj kiam oni kontrolis la identigilon, strange montriĝis, ke oni kaptis protestanton, kiu krome estis eĉ naskita en malgranda de Dio forlasita provincloko de Saksujo, sed tie perdis sekve de malĉeesto dum jarcentoj ĉiujn civtanajn rajtojn.

La komunumestro sendube estis pia kristano. Ja kial ne? Tial li konscie neniam permesus al si eĉ la plej etan neleĝan agadon. Kaj la pastro de la loko estis multe tro kara maljuna sinjoro por tio, ke li povus puni protestanton ankoraŭ post ties morto, ĉar li ne ankoraŭ ĝustatempe ekkomprenis,, ke li propre troviĝas sur la malĝusta vojo al la sole vere savo, kiun serĉi kun seriozeco kaj granda fervoro estus estinta la plej grava tasko de lia vivo.

Sed de la tuta vilaĝo ne kuŝis eĉ nur unu ano de Lutero en la tombejo. Kaj nun eĉ meti inter ĉiujn tiujn bonajn katolikajn viretojn kaj inetojn protestanton, tio certe provokus malican malpacon en la komunumo kaj tio ankaŭ tiel aspektus, kvazaŭ ne estus diferenco inter religio kaj religio. Krome estus grava malobeado pri la tombeja regularo. Kaj ĉar la tombejo apartenas al la katolika paroĥo, tiu kompreneble povis fari, kio plaĉis al ĝi, kaj kiun ĝi tie ne volis havi, tiun ĝi ne devis akcepti.

La sinjoro pastro pripensis la aferon.

Ankaŭ la komunumestro pripensis ĝin, sed pro aliaj kialoj.

„Josefo Hinteracker“, li diris al la kamparano, kiu sendecide staris apud li, “ kial vi ne lasis kuŝi lin tie, kie li estis?“

Sed li rapide ŝanĝis sian opinion, kiam li rememoris pri la pastro, kaj diris: „Kompreneble mi opinias tion ne tiel serioze; ĉar oni ja tamen ne povus lasi putri kristanan homon ĉe la vojrando, tio estus ja peko kaj hontige aldone.“

„Jes, jes“, diris Hinteracker. Kaj la komunumestro havis alian ideon: „Sed eble la homo tute ne apartenas al ni, eble ĝi apartenas al Schmickelsdorf. Kie vi do trovis lin?“

„Nu, li simple kuŝis rande de la kampvojo, apogate de arbo.“

„Kie do? Mi celas, kiuloke?“

„Nu, ĉirkaŭ dek paŝojn for de la arbustoj ĉe la salikoj, kiuj staras ĉe la Keuten-rivereto.

„Tio kompreneble estas stulta afero“, rediris la komunumestro. „Se vi estus preninta lin dekkvin paŝojn pli supre, li apartenus al tiuj el Schmickelsdorf. Jes, tio estas stulta afero. La ŝtipkapulo vere povintus sterni iom pli alte. Al ni tio denove kostos atentindan sumeton, kaj tio, kvankam ni jam sen tio ne havas ion en la komunuma kaso kaj kvankam ni sendu eĉ du virojn koste de la komunumo al la epidemia konferenco. Tiukaze niaj elspezoj por tio estos tre tre limigitaj, Hinteracker, tion mi jam nun povas diri al vi Kaj krome la malagrablaĵoj pro la registaro, tiom da skribado. Kaj lastfine ili eble eĉ trumpetos ĝin en la tutan mondon, ke ni lasis frostmorti kaj malsatmorti la homon. En ĉiuj gazetoj estos skribite, ke io tia okazas en nia vilaĝo, kie la riĉaj kamparanoj kunsidas tiel dense kiel la formikoj sur surŝutitaj pasteroj de kuko. Jes, vi kulpos tion, Hinteracker, sole vi, se la hienoj de la gazetoj skribaĉos, ke Hennenholz' devus havi la nomon 'Avido-bosk', ĉar oni tie lasas malsatmorti la povrajn kunhomojn sur la kampvojo, kvankam ili sidas en sia grasiga korto, kaj tie ekstere en la vintrofrido mortas tia kompatinda povrulo pro malsato.“

„Ha, kial mi kulpu tion?“ Hinteracker ekkriis koleriĝinte. „Kial via mortinto koncernu min? Ni ja decidis en nia komunuma kunsido, ke ĉiu travojaĝanto ricevu okdek pfenigojn, ĉu ne? Ĉu vi donis al li la okdek pfenigojn? - Ne. Nu, do! Jen lasu min en paco.“

„Li ja tute ne estis ĉi tie. Ĉu mi eble eĉ elportu la monon sur la straton kaj rekonte al li? Tiukaze serĉu do alian komunumestron al vi, jen mi demisius. Nu, vi ja vidos, en kiun embarason vi puŝis nin.“

„Sed kial mi kaj ĉiam nur mi?“ kriegis Hinteracker plena de kolero.

„Kiu do al vi ordonis alporti lin?“

„Vi estas ja bona kristano“ respondis Hinteracker malice.

„Ĉu kristano ĉu ne kristano, sed se vi estus trovinta lin pli supre, 'trovinta' mi celas, jen tiuj el Schmickelsdorf estus havantaj lin je la nuko, kaj tie li havus pli bonan lokon, ĉar ili tie ĉiuj estas protestantoj.

„Sed li kuŝis ja inter la limoj de nia tereno.“

„Ve, Hinteracker, pardonu al mi, sed vi estas azeno. Sur nia tereno oni ne trovas mortan vagabondon, tiel prudenta vi povus esti, ĉu? Sufiĉe maljuna por tio vi estas.“

„Sed tiel danĝere tio ja tamen ne estas. Ankoraŭ nun oni povus trovi lin sur la tereno de Schmickelsdorf, se vere devas esti tiel.“

Al tio la pastro diris, ke tio ne estas bona ekzemplo, kion ili donas ĉi tie per ilia kverelado, kaj ke li estas laca pri tio aŭskulti plu tian kvereladon, kiu ne atestas pri kristana spirito, kaj ke li volas iri al la botisto Frans, kiu jam delonge estas malsana, al kiu li volas diri diversajn konsolajn vortojn.

Kiam la pastro forestis, la komunumestro kun Hinteracker levis la mortinton denove sur la ĉaron, ili kovris lin per pajlo, kaj kiam fariĝis malhele, ili ekveturis kun li kaj laŭe demetis lin.

Horon poste kelkaj loĝantoj de Schmickelsdorf, kiuj revenis kun siaj ĉaroj de foiro, krucis la Hennenholz-vojon, kaj hundo, kiu kuris apude, bojis pro la morta metiisto. Ĉar li nun kuŝis sur ilia tereno, pri kio ili detale konvinkiĝis, ili kunprenis lin kaj veturis kun li al la komunumestro. Tiu jam kuŝis en la lito. Ili per pugnoj porde eltamburis lin, kaj kiam li estis lumiginta la vizaĝon de la mortinto, kaj vidis, ke li estas povra kiel muso en preĝejo, li ordonis la homojn en sian loĝoĉambron. Ekstere estis terure fride. Sekve de tiu fakto ili ĉiuj ege ĝojis pri tio, kiam la komunumestro diris al ili, ke lia edzino pretigos varmegan grogon por ĉiuj.

Tiam ili sidis ĉirkaŭ la tablo kaj trinkis la grogon. Kiam ili estis sufiĉe interparolintaj pri la vetero kaj la grandaj malavantaĝo de la nutraĵdonado en stalo, la gastiganto faris paroladon, el kiu klariĝis, ke Schmickelsdorf estas eta, je homsango povra protestanta insulo en katolika maro, kio laŭis la veron, kaj ke plie en la komunuma kaso estas preskaŭ nenio, kaj ke fine ne ĵetus bonan lumon sur la protestantan vilaĝon, se mizere frostmortis kaj malsatmortis inter la limoj de ilia tereno protestanta homo, eĉ se estas nur vagabondo, proksime de la vilaĝo. Ke li tute ne volas paroli pri la problemoj kaj la skribadado kun la instancoj. Sed ke en la katolika Hennendorf sidas la dikaj, grasaj kamparanoj kaj havas tiom da mono en sia komunuma kaso, ke ili nun volas eĉ pavumi la vilaĝstraton kaj povas sendi du delegitojn al la epedimikonferenco. Kaj li aldonis, ke la komunumo, kie oni trovis la mortinton, devas pagi la ĉerkon kaj ĉiujn aliajn kostojn, kaj ke la loĝantoj de Hennenholz lin povus ja alporti enigita en ĉerko , ĉar oni tiam por rabatita kotizo volonte troveblus loketon sur la ĉi-tiea komunuma tombejo. Ke tio nun tiel estas en la plej bela ordo, kaj krome, se la viro estus trovita interne de la limoj de la tereno de Hennenholz. Sed ke tial, ĉar li ne estas trovita sur la tereno de Hennholz... kaj tiel plu. Fine daŭris ne tro longe, kaj la viro denove survojis kaj poste tre baldaŭ kuŝis proksimume sur la sama loko kiel antaŭe, tie, kie li antaŭe devis lasi la vivon.

Ĉi tie li nun kuŝis ĝis la sekva mateno.

Je tiu tempo trovis lin Peter Buschhauer, kamparano el Hennenholz, kiu kun junaj bestoj veturis hejmen. Li surĉarigis la mortinton kaj demetis li ĉe la komunumestro, kaj li faris ĉe tio tian grandan spektaklon pri la trovaĵo, ke ĉiu infano de Hennenholz aŭdis pri tio kaj la komunumestro ne plu havis eblon teni sekreta la aferon. Aŭdinte ankoraŭ, kie oni trovis lin, li rimarkis, ke tiuj el Schmickelsforf estas almenaŭ tiom prudentaj kiel li mem.

Li nun ordonis veturigi la mortinton al la tombejo kaj deŝarĝi lin antaŭ la pumpila dometo.

La kompatindulo kuŝis nun tie tutan tagon kaj la sekvintan nokton, sen tio, ke iu pensis pri li. Sed kiam li volis foriĝi nek per nepensado pri li nek per reviviĝo kaj per memforkurado, la komunumestro sendis iun al Schmickelsdorf kaj sciigis, ke oni trovis en la komunumo protestanton, kaj ke oni transprenu lin kontraŭ la akcepto de la transportkostoj kaj la kostoj por la entombigo. Kaj kiam la mortinto ĵus estis enĉerkigata en malvasta kaj nerabotita kesto, alvenis la komunumestro de Schmickelsdorf kun veturilo por akcepti la mortinton. La komunumestro de Hennenholz volis nun transmanigi la identigilon de la mortinto. Sed kiam li serĉis ĝin vane, venis al la estro de Schmickelsdorf en la kapon, ke li prenis ĝin el poŝo de la mortinto kaj sekve de la abunda grogtrinkado tiam forgesis remeti ĝin. Nun ĝi kuŝis ĉe li hejme sub multaj aliaj paperoj. Kiam nun la komunumestro el Hennenholz ne trovis la legitimilon diris la estro el Schmickelsdorf: „Nu, vi ja opiniis, ke li estas protestanto. Kiel vi do scias tion, se vi ne havas identigilon por li?“

La vilaĝestro el Hennenholz nun ne bone povis koncedi, ke li jam vidis la identigilon antaŭhieraŭ. Ĉe tio ja estus veninta en la taglumon, ke li volis ege nekristane liberiĝi de la mortinto. Kaj al la estro el Schmickelsdforf venis en tiu momento la ĝusta penso en la kapon kiel povas esti, ke la komunumestro el Hennenholz scias, ke la mortinto estas protestanto, kaj kiel krome povas esti, ke oni trovis la mortinton sur la tereno de Schmickels- dorf, kaj ne sur tiu de Hennenholz, tie, kie tio multe pli laŭus la vojon. Sed pro bonaj kaŭzoj li gardis sin mencii ion pri tio, kaj li kondutis tute senpartie. Post longa diskuto li fine diris: „Do, karulo, tiom longe, kiom vi ne pruvas al mi, ke li estas protestanto, li ne venos sur nian tombejon. Ĉe vi li estas trovita, kaj ĉe vi li devas trovi lokon en la tero. Ni volas havi nenion komunan kun tio. Se vi laŭrajte identigas lin kiel protestanton, vi rajtas sendi lin al ni, alie ne. Lastfine li eble estas eĉ judo aŭ turko, kaj ion tian ni ja tamen ne volus havi en nia dioplaĉa tombejo. Fartu bone!“

Kiam la komunumestro de Hennenholz sufiĉe longe estis pensinta pri tio, kio estas farenda rilate tiun aferon, li iris al la pastro kaj petis lin, ke li permesu, ke la mortinto restu en la tombejo. Sed tiu diris: „Kial mi faru tion? Mi konvinkiĝis per miaj propraj okuloj, ke la viro estas protestanto. Kiel mi respondecigu tion antaŭ mia konscio entombigi lin en bone katolika tombejo? Eĉ je la cirkonstanco, ke protestanta estas atingebla en la proksimo. Ja, se mi neniam estus vidinta ion pri tio, ke li estas protestanto, tiukaze eble jes, tiukaze mi povus senkulpigi min antaŭ mia Dio per tio, ke mi simple ne sciis tion pli bone, kaj oni ne povas lasi forputri homon, kiu ajn estas, en ŝosefosaĵo, kiel bonvenan manĝon por junaj kampkorvoj. Tio simple ne eblas. Estas almenaŭ eble, ke oni eltrovas tion, kaj ke oni tordigas el tio ŝnuregon por mi. Tio kaŭzigus monstran spektaklon. Ne, ne, por tio mi ne fordonas min kaj mian oficon.“

„Sed, sinjoro pastro, mi petas vin, kion mi do faru? Mi nepre devas enterigi la viron.“

„Nu, pro tio mi bedaŭrinde ne povas helpi al vi. Pri tio vi estu pensinta pli frue. Ĉu vi ne povas havigi la identigilon al vi?“

„Se mi nur scius, kie ĝi estas. Se mi nun enketos pro ĝi, la tuta afero fariĝos konata, kaj tiam mi estos finita. Tio sekvigus belan proceson. Do, pri tio oni eĉ ne pensu.“

Poste la komunumestro sidiĝis kaj skribis leteron al la disitriktestro, kio okazu pri la morta metiisto, kiu estas sen legitimaĵo. Ĉe ĉiu vorto li havis terurajn konsciencriproĉojn, ke ĉio, kion li skribis estis oficiala, kaj ke enviciĝis mensogo post mensogo.

La mortinto intertempe trankvile kaj gaje kuŝis en sia lignokesteto en la pumpila dometo kaj havis eĉ ne iomete da kompato kun tiuj, kiuj faris al si tiom da zorgoj kaj ĉagrenoj pro li.

Post tri semajnoj venis de la distrikta oficejo la reskribo, ke oni fotografu la mortinton, por ke eble poste ankoraŭ estu identigebla persono. Sed antaŭ ĉio oni enterigu la viron, se tio ne jam okazis, kaj sur la komunuma tombejo.

Sed la entombigo ne okazis. La pastro decide rifuzis lasi resti la mortinton en la tombejo. Kaj la komunumestro envenis en grandan dilemon. Li ne havis rimedon por devigi la pastron.

Tuj kiam li intencis argumenti laŭ la oficiala postulo de la distrikta oficejo, la pastro klarigis, ke li prefere publikigus la verajn faktojn ol koncedi entombigi la protestanton sur katolika tombejo.

Kiu elirvojo por la komunumestro restis? Fine li havis la ideon, lasis stari la mortinton en la pumpila dometo. Eble li esperis sekrete, ke la dometo iutage forbrulu aŭ ke eble la diablo kunprenas ĝin. Sed la instancoj ne lasis deskui sin. Oni postulis pli detalajn informojn pri la vestoj de la mortinto, pri la trovloko, pri la eventualaj enhavoj de la poŝoj kaj pri aliaj aferoj. Tiam oni demandis, ĉu la mortinto estas entombigita, je kiu tago kaj kiu estas la ekzakta nombro de la tombo. La komunumestro sinkis en pli kaj pli hontigan embarason. Plej volonte li estus demisiinta. Sed ankaŭ tio ne tiel simple eblus. Ĉar la posteulo ne estus transpreninta la respondecon. Tial li faris tion, kion oni ĉiam faras en tiaj kaj similaj cirkonstancoj, li tute ne respondis la demandojn, kiuj koncernis la entombigon. Ĉar ĉiam pasis kavarona jaro, antaŭ ol la sekvanta urĝa demandaro de lia distriktestro alvenis kaj intertempe ankaŭ nova distriktestro transprenis la oficon, la komunumestro esperis, ke li tiom longe povus eviti respondon al la distriktoficejo ĝis la morto lin liberigus de la mortinto, kiu tage kaj nokte hantis en ĉiuj anguloj kaj en ĉiu cerebraj giroj de lia cerbo kaj prenis al li ĉiun vivoĝojon.

Kiu konas la eklezian kaj eksterereklezian burokratismon, diros, ke neniu kaŭzo ekzistas dubi pri tio, ke la afero tiel tre bone kaj je ĉies kontenteco estus plenumebla. Oni scias ekzemplojn el la historio, kiam jam multe pli komplikaj aferoj tiamaniere trovis solvon.

Sed en tiu kazo okazis alie; ĉar ĉe la eksplodo de la milito oni enloĝigis en Hennenholz kompanion de la bataliono el la plej proksima garnizono. Ĉar nun la loĝlokoj en la civitanaj gastdomoj ne sufiĉis, oni ekuzis la pumpilan dometon kiel kompaniĉambron kaj gardejon. Ĉe la malplenigado oni trovis inter jarmilojn antikva fatraso ankaŭ longan polvo-kovritan keston, pri kies celo kaj enhavo neniu el la vilaĝanoj povis sciigi ion.

Oni alvokis la komunumestron.

„Kio tie enestas?“ demandis la kapitano.

La estro turnis sin unue dum certa tempo ĉirkaŭ sin mem kaj tiam diris fine: „Metiisto“.

„Kio enestas?“ demandis la kapitano kun pronconcita tono.

„Mortinto, morta metiisto.“

„Ja kion tiu faras tie?“

La tuta turmento kaj anima timo, kiun la suferinta komunumestro en ĉiuj tiuj multaj jaroj pro la mortinto travivis, kaptis lin nun per tia forto, ke per unu fojo ĉio estis egala al li kaj li per pendigoto-humoro respondis: „Nu, li atendas la Lastan Tagon, sin joro kapitano.“

„Kaj kial li ne atendas kiel ĉiu honesta homo en laŭorda tombejo?“

Ĉar li estas protestanto kaj nia pastro ne volas akcepti lin sur nia tombejo, kaj alian tombejon ni ne havas.

„Suboficiro Glassmann“, respondis post tio la kapitano, „malfermu la keston!“

Kion 137 funtoj da aktujoj en senfine longa tempo dum jaroj ne kapablis, nome enterigi laŭorde mortan homon, tion intertempe la vermoj, la musoj, la naturo kaj la kara tempo plenumis. Kaj ili faris tion senzorge pri la homaj malvastanimaj kvereloj kaj kun tia granda zorgemo kaj kun tioma devofervoro, ke oni trovis en la kesto ankoraŭ nur monteton da rompiĝemaj kote grizaj ostoj, zonobukon kaj tri disfalemajn pantalonbutonojn el plumbo. Vidalvide al tiuj tre malmultaj restaĵoj la komunumestro povis ne kompreni, kiel eblis, ke li pro tio povis sonĝi iam pri gravaj prizonpunoj, kiuj atendos lin surtere, kaj pri kruelaj inferpunoj, kiuj lin atendos en la alia mondo.

Kaj tiam la kapitano donis la ordonon: „Suboficiro Glassmann, post duona horo vi raportos al mi, ke la viro estas entombigita en la ĉi-tiea tombejo.“

Sed tuj la subofociro forestis, venis la pastro kaj diris: „Sinjoro kapitano, pardonu, sed nenial mi povas toleri, ke protestanto estos entombigita en nia tombejo.“

Al tio la kapitano respondis: „Kara sinjoro pastro, mi tute ne volas limigi viajn rajtojn aŭ iel ĝeni la religian pacon, kiel vi ŝajne supozas. Mi povus apogi min sur tio, ke mi estas ekde hieraŭ la plej alta komandopotenco en tiu ĉi loko kaj respondecas nur al mia militista superulo. Tio tre afliktus min, se mi devus agi kun pli da insisto. Sed mi pensas, ke ni rigardu la tutan aferon de pli supera vidpunkto. Ĉu la kompatinda ulo estas protestanta aŭ katolika, tiun etan diferencon li kun sia Dio certe delonge intertraktis kontentige. Vi povas kredi tion al mi, Dio certe ne tiom longe kaj pedante reteniĝas pri tio, kiel ni surtere. Li certe ankaŭ ne havas tiom da tempo por tio. Sed, mia kara pastro, vi ŝajne forgesas la plej gravan: ni nun troviĝas en milito, en la plej peniga, kiun Germanio iam devis elbatali. Kaj kontraŭ tiu fakto, kiu ŝovas ĉion alian en la fonon, estas vere sufiĉe indiferente, ĉu iu estas protestanto aŭ katoliko. Nun estas la ĉefa afero, ke li estas germano. Kaj germano tiu kompatinda homo tie certe estas; pri tio dubo ne eblas, kaj tial estas mia nekoruptebla rajto, ke li rajtas ankaŭ kuŝi en germana tero. Kaj germana estas la tero sur la katolika tombejo same tiel bone kiel sur protestanta. Aŭ ĉu vi pensas alie?“

„Jes – sed -“

„Mi elektis ne sen intenco tiun ŝajne iom krudan vojon. Se eventuale okazos, ke viro de la kompanio mortos en tiu ĉi loko, kaj li estas hazarde protestanto, ĉar ni ĝis nun ne havas protestantajn kaj katolikajn regimentojn kaj espereble neniam ricevos tiajn, tiam mi ne volus havi similan kverel- kazon kun vi. Kaj kvankam mi mem estas katolika, mi devus fariĝi malagrabla al vi, kaj tion ni ja volas eviti, ĉu? Lasu min diri al vi la sekvan, tiom longe, kiom estos milito, la kamaradoj estas al mi pli proksima ol katoliko. Post la milito vi ja pro mi denove povas fari, kion vi volas, kaj se plezurigas vin, ankaŭ elfosi la la povran ulon tie. Tion vi faru laŭ via plaĉo. Nu, sed nun mi esperas, ke vi ankoraŭ poste donos la permeson al la entombigo jam ordonita de mi.“

Jen la suboficiro revenis kaj raportis: „Ordono plenumite, la viro kuŝas tri metrojn sub la tersurfaco.“

Per tio la afero estis finita kaj plenumita. Ankaŭ por la komunumestro. Kaj tial li apartenas al la malmultaj homoj, kiuj en la eksplodo de la milito trovis certan konsolon.

tradukis Cezar el: B.Traven „La historio de la neentombigita mortinto“, Diogenes Taschenbuch 21110, eldono de la verko volumo 13

Rimarkoj:
Joseph Hinteracker = Jozefo Postagro
Hennenholz = Kokinara ligno aŭ Kokinara bosko

Ret Marut

La idioto

Sinjorino Bernhardine Mallaŭtpaŝo posedis grandan karbomagazenon, multe da mono, filon, filinon kaj katinon.

La karbonegoco prosperis bone. La mono estis blokite deponita sur banko (kaj plimultiĝis), la filo estis idioto, la filino bela (kaj muzike talenta) kaj la katino dufoje ĉiujare naskis idojn.

Sinjorino Mallaŭtpaŝo estis nobla aŭ ŝajnigis sin esti nobla, la mono estis aŭtentika, la idioteco de la filo estis pruvita, pri la filino sin svatis nobela registara asesoro, kaj la katino neniam kaptis musojn kaj nutris sin nur de lakto.

Sinjorino Bernhardine estis fiera baldaŭ fariĝi nobela bopatrino, la mono atendis sopire atingi certan adreson, tiun de la asesoro, la idioto laboris kvazaŭ kiel ĉevalo, la filino legis librojn pri la devoj de edzino kaj patrino, kaj la kato rigardis sin kiel mezpunkton de la universo.

Tiel en tiu familo ĉio estis harmonie interligita, ĉio estis laŭorda; nur la idiotismo de la junulo ne volis ĝuste adaptiĝi en la kompletan bildon.

Kiam Alfredo ankoraŭ frekventis la lernejon, nomis lin ĉiuj liaj kamaradoj idioto. Ĝis li iam elfiŝis du el ili kaj tanis terure iliajn felojn. Nun ili nur plu nomis lin idioto, se li povis aŭdi tion neniel. Ankaŭ la instruisto diris al li ĉiutage sennombreble ofte, ke li estas idioto, ĉar li ĉiam sidis sur la lasta benko kaj sciis neniam ion. Tial li ankaŭ ne povis fariĝi volontulo por unu jaro, ĉar li kiel tia devis scii almenaŭ ion. Kaj de tiam li ne povis fariĝi rezervoficiro. Sed li ne fariĝis soldato. Tio estis tre bona. Tiel la honto ne evidentiĝis.

Ekde lia dekdua jaro li estis en sia libera tempo en la karbonegoco de sia patrino kaj de la dekkvara jaro li gvidis ĝin memstare kaj sole. Kaj li komprenis kiel fari negocojn. Tuj kiam la patrino ne enmiksiĝis plu, neniam okazis iu plendo fare de la klientaro. Kun la koĉeroj, la laboristoj, portistoj kaj ĉevaloj li kunlaboris bonege kaj la klientaro tre ŝatis lin.

Kaj ĉar lia patrino kaj lia fratineto estis konvinkitaj pri lia idiotismo, ne damaĝis, se li laboris de matene je la kvara kaj duono ĝis vespere je la naŭa. En la lukse meblitajn loĝoĉambrojn de la patrino li rajtis eniri nur malofte; se vizito ĉeestis, tute ne. Pro la laboro liaj manoj fariĝis ja duraj, lia vizaĝo kutima kaj liaj movoj plumpaj. Li efikis senstila kaj ĝenanta.

Li dormis en la subtegmenta ĉambro kaj manĝis en la kuirejo. Lia ununura konfidatino estis servoknabino Franciska Koll, kiu transŝovis en la kuirejo la plej bonajn bongustaĵojn al li, kiu babiladis kun li kaj dimanĉe posttagmeze kunprenis lin al siaj gepatroj. Ĝia patro estis ferformisto kaj tre oportuna laŭ karaktero. La patrino estis aŭtentika honesta firmmana laboristino. Tie Alfredo fartis nedireble bona. Kun tiuj homoj li povis interparoli kiel plaĉis al li, kaj neniu diris , ke li estas idioto, kiel lia patrino kaj fratino hejme faris tion.

Nun li estis jam dudekunu-jara. Kiam li havis deksep jarojn vizitis ilin iam onklo Paŭlo. Onklo Paŭlo elkore ŝatis la junulon pro ties honesteco kaj memreteno. Kaj kiam li vidis kiel oni traktas lin hejme, kvazaŭ tiu estus tute fremda homo, li diris al sia fratino tute malkaŝe la veron. Sed ŝi forneis tion per tio, ke ŝi klarigis, ke estas ŝia afero kiel ŝi traktas la junulon, ke estis ŝia infano kaj ne lia. Krome la junulo laŭ ŝi lernis nenion en la lernejo kaj estas tiom senedukita, ke li metas la tutan familion en publikan akuzon. Ŝi diris, ke li tute ne scias kiel konduti. La onklo respondis, ke tio estas ja egala. Ne ciuj povas esti ĝentlemanoj, kaj se iu fervore laboras, li ne povas aspekti kaj konduti kiel princo. Pro tio tuj ekestis kverelo, kaj Alfredo en droŝko veturigis onklon Paŭlo al la stacidomo. Ĉar onklo Paŭlo ĉiam estis bona al Alfredo dum la dekkvar tagoj de sia vizito kaj parolis kun li kiel ankoraŭ neniam alia homo, Alfredo ploris.

Post tio onklo Paŭlo skuis manon de Alfredo kaj diris: „Ne ekscitiĝu plu, knabo mia, estu plu tia kia vi estas nun, tia fervora, bonkonduta kaj bona kia vi estas hodiaŭ, tio pli validas ol la tuta edukadomerdo. La valoro de homo ne estas en ties elegantaj gestoj, sed en la koro. Fartu bone, knabo mia!“

Kaj for estis onklo Paŭlo. Kaj tiam li subite estis mortinta. Sinjorino Mallaŭtpaŝo veturis al la funebra ceremonio. Tiam ŝi iris al la notario, kiu ekzekuciis la testamenton.

„Ha, bonan tagon, sinjorina moŝto, nu, kie estas la ridanta heredulo?“

„Vi ja vidas tiun antaŭ vi, sinjoro jurkonsilisto.“

„Vi, ĉu? Ho ne! Via filo Alfredo heredis la tutan heredaĵon. Du rentoriĉajn terposedaĵojn kaj kvindek kvar mil germanajn regnomarkojn kontante. Tio povas esti ja tute indiferenta al vi, sinjorina moŝto. La mono restos ja en la familio. La heredulo estas ja via samsanga filo.“

„Sed mi estas la samsanga fratino de la mortinto. La ulo estis ja freneza. La testamenton mi kontestas pro imbecileco de la testamentinto.“

Tio tute ne helpos al vi, sinjorina moŝto. Via frato estis plene konscia ĝis la lasta momento. Cetere li jam faris la testamenton antaŭ jaro. Via filo ekde kelkaj tagoj estas plenaĝa. Se li petas la heredaĵon, oni povas elpagi ĝin morgaŭ al li. - Nu, kiel dirite, sinjorina moŝto, en tiu kazo ne eblas ŝanĝi ion.“

Sinjorino Mallaŭtpaŝo vojaĝis hejmen.

Kaj ŝi pensis, ke tio nun devas finiĝi! Tio ja maleblas. Sinjoro asesoro atendas nur tial kun sia edziĝpropono, ĉar li tute ne povas havi idioton kiel bofraton, kiu eble iutage subite eĉ stumblos en la plej bonan loĝoĉambron kaj etendas manon al li, dezirante bonan tagon al la kara bofrato.

Alfredo jam ricevis kopion de la testamento. Sed li faris sian laboron, kvazaŭ li estus leginta nenion kaj nenion komprenis el tio. Li manĝis plu en la kuirejo kaj dormis plu en la subtegmenta ĉambro.

Sed sinjorino Mallaŭtpaŝo nun ofte devis iri al la urbestro, al la polico, al la kuratoreca juĝejo kaj al diversaj aliaj instancoj. Iumatene, kiam Alfredo jam faris la unuan mendoveturon, li ĝuste malsupreniĝis de la ŝtuparo, kiam la policisto Urso venis el la etaĝo de lia patrino.

Alfredo, veturigu min tuj al Braŝnic, mi devas plenumi deĵoran aferon en la idiotejo.“

„La oldulo Gluul povas veturigi vin, sinjoro Urso. Mi nun ne havas tempon. Ni havas multe da laboro hodiaŭ“.

„Ho ne, la maljuna Gluul veturigos min dum tia pluvovetero eble eĉ en laŭstratan foson. Ja veturigu vi min. Via patrino eksplicite ordonis ĝin.“

„Ĉu mia patrino? Jes, tiukaze estas alia afero.“

Li tamen eniris por demandi ŝin mem. Ŝi kuŝis ankoraŭ en la lito kaj trinkis ĉokoladon.

„Jes, veturigos vi! Ek do! Foriĝu nun!“

Alfredo veturigis la droŝkon, post kiam li donis la necesajn ordonojn al la koĉero.

Estis kvar veturhoroj ĝis Braŝnic, kaj sekve de la pluvo necesis eĉ pli da tempo. Alfredo pripensis, ĉu li aĉetu por dimanĉo bluan aŭ nigran antaŭtukon por sinjorino Koll, kiu festis tiutage sian naskiĝtagon. Li ricevis ĉiusemajne tri markojn da poŝmono. Kaj ĉar li preskaŭ ne eldonis ion, la antaŭtuko ne devis esti tro malkara. La policisto Urso elkalkulis interne de la droŝko, kiel li plej bone uzu la tricent markojn, kiujn sinjorino Mallaŭtpaŝo promesis al li, se li estos plenuminta sian deĵoran taskon en Braŝnic je ŝia kontenteco.

Ili alvenis antaŭ la pordo de la hospitalo. Urso elpaŝis kaj lasis atendi Alfredon. Alfredo malsupreniĝis de la sidloko de la koĉero, sidiĝis en la droŝkon, elprenis sian poŝtranĉilon kaj komencis matenmanĝi.

Kiam li estis ŝovinta la unuan pecon da pano en la buŝon, kaj ĵus volis detranĉi iom de la sangokolbaso, malfermis du flegistoj de la hospitalo la droŝkopordon.

„Bonvolu, sinjoro Mallaŭtpaŝo, sinjoro Urso volas interparoli kun vi. Venu, ne daŭros longe.“

Alfredo dejungigis la ĉevalojn kaj sekvis al la flegistoj.

„Vi venu al sinjoro dr-o Stelo“, sinjoro Urso akceptante informis lin.

Jen ĉefa doktoro Stelo envenis, rigardis akre al la okuloj de Alfredo kaj diris: „Bonvolu veni en mian konsultan ĉambron, sinjoro...“

„Mallaŭtpaŝo, bonvolu!“

„Jes, sinjoro Mallaŭtpaŝo. Kaj vi, gardopolicisto, atendu momenton. Ne, ne, vi ne kunvenu internen. Atendu nur tie. Ne longe daŭros.“ Post tridek minutoj dr-o Stelo paŝis el sia ĉambro, kaj kun li Alfredo.

„Do, juna amiko mia, nun veturu hejmen, salutu vian karan patrinon de mi kaj diru al ŝi, ke ŝi memgardu, tio ne estas ŝerco por mi.“

Li skuis manon de Alfred: „Kaj se vi bezonas patrecan amikon, bonvolu pensi pri mi. Do, nun adiaŭ, fartu bone!“

„Nu, ĉu la junulo ne restas ĉi tie“, demandis gardopolicisto Urso tute mirigite.

„Ĝoju, ke ni ne retenas vin ĉi tie kaj rekomendu foje al via urbestro, ke mi sciigas al li – ne atendu, tion mi prefere skribos mem, por ke ankaŭ mi havu plezuran horon. Nu, kaj nun?“

„Sed, sinjoro doktoro. La junulo estas ja idioto.“

Ĉiukaze ne tia granda kia vi! Kaj kion mi volis diri ankoraŭ, jes ja, Schmidt, montru foje al la policisto la pordon. Li ŝajne ne trovas ĝin sole.“

Kiam sinjoro Urso venis antaŭ la pordon, pluvis kvazaŭ kiel el ferokruĉoj. Alfredo sidis jam sur la koĉera benko kaj ektirigis la ĉevalojn.

„Sinjoro Alfredo, atendu, mi volas ja kunveturi.“

„Vi ja perefere restadu ĉi tie, sinjoro doktoro sufiĉe klare aludis tion al vi.“

„Nu, ne faru ion tian al mi. Mi fariĝas ja tute malseka.“

„Vi ja fariĝu malseka. Tial mi ja ne petis vin kunveturi. Iru trankvile piede, tio bonfartigas vin. Hot!“

„Sed mi petas vin, kara bona sinjoro Alfredo.“

Urso okupis per plumpa mano la droŝkopordon.

„Deprenu la manon de la pordo. Aŭ mi vipados vin tiel, ke ekturniĝos via kapo. Tio estas droŝko mia, ĉu vi ekkomprenas? Kaj nun bone migru survoje!“

Ek li veturis kaj policano Urso staris sendecide. Sed ekvidante la ridantajn vizaĝojn de la kuracistoj kaj flegistoj je la fenestroj de la frenezulejo, li trotis sakrante kaj insultante hejmen.

„Kaj la tri bluaj centmarkaj monbiletaĉoj nun ankaŭ estis fuŝitaj. Pri tio li ĉagreniĝis plej multe.

Alfredo transdonis la droŝkon al koĉero, por ke li eljungigu la ĉevalojn. Tiam li iris en la kontoron kaj ordigis la kalkulojn, kvitancojn, liverajn atestojn kaj mendilojn, vestis sin per sia dimanĉa kostumo kaj iris al sia patrino.

La sinjoro registara asesoro sidis kun la filino kaj la patrino. Ili sidis ĉe la abunde kovrata tablo kaj ridis.

„Nu, ĉu vi fariĝis freneza – kial vi venas ĉi tien sen avizi vin? Ĉu vi ne havas ion por fari en la korto?“

„Ne, patrino, nun ne plu. Sed ĉi tie estas la kontorpaperoj, jen la plenumitaj, jen la neplenumitaj, jen la kaso kaj ĉi tie estas la ŝlosiloj. Ĝis postmorgaŭ tagmeze je la dekdua mi postulas mian monon, kiun mi ricevis de mia patro. Vi sendos ĝin al familio Koll, tie mi estos du tagojn. Nu, kaj tiam – nu do – adiaŭ!“

Kaj jam li estis ekstere.

En la koridoro li staris ankoraŭ dum momento. La ploroj inundis liajn okulojn. Estis ja lia patrino kaj lia fratino. Ĉi tie estis ja lia hejmo. Li volis reiri al la pordo kaj peti pri pardono. Sed li kunpremis la dentojn, malsupreniris la ŝtuparon, en la stalon, karesis la ĉevalojn, manpremis la koĉerojn kaj laboristojn. Li ankoraŭfoje malrapide ĉirkaŭrigardis en la korto. Kaj tiam li forlasis la patran domon.